Naukowców Dwóch Blog Tablice maturalne z chemii

Tablice maturalne z chemii

 

Do matury coraz mniej czasu? A w głowie coraz mniej miejsca na nowe informacje? Przecież oprócz chemii trzeba zdać jeszcze inne przedmioty, jak to wszystko zmieścić w jednej głowie?

 

 

BEZ OBAW!! Jest sporo chemicznej wiedzy, której NIE musisz pamiętać. Po dokładnym przeczytaniu tego artykułu zaoszczędzisz dużo przestrzeni w mózgu i bez problemu zmieścisz tam ostatnie tematy z programu, czyli aminokwasycukry. Przeanalizujemy dokładnie całe tablice maturalne pod kątem tego co może się przydać na maturze z chemii.


#O Spis treści


Zacznijmy od tego, że tablice maturalne mają na początku spis treści. Być może banalne, ale jestem przekonana, że spora część uczniów korzysta z tablic w formie pojedynczych kartek, a nie książeczek jak na maturze. Zatem, jeśli jesteś przekonana/przekonany, że to coś czego szukasz na pewno jest w tablicach, to nie trać czasu na przewijanie kartek i zajrzyj do spisu treści. Każda sekunda na maturze jest cenna, a jest ich tylko 10 800.


#1 Owocowe nazwy zwyczajowe


Często na lekcji słyszę takie pytanie „Po co nazwy zwyczajowe? Muszę je znać?”. No niestety są takie które trzeba, ale są też takie, które znajdziesz w tablicach. Pierwsza strona często pomijana zawiera również zasady purynowe. Częściej spotykamy się z nimi na biologii, ale kto wie, może w tym roku będą na chemii. Na pewno warto wiedzieć, że wszystkie te wzory znajdują się na 1 stronie.


#2 Aminokwasy białkowe


Ta strona raczej nie wymaga dużego komentarza. Znajdziesz tu 20 wybranych aminokwasów białkowych, ich wzory nazwy zwyczajowe, nazwy skrótem 3-literowym, a także pI, czyli punkt izoelektryczny. Ta strona w tablicach to mnóstwo zaoszczędzonej przestrzeni mózgowej.


#3 Strąci się, czy nie? Oto jest pytanie


Chyba nie ma arkusza maturalnego, w którym nie trzeba by było skorzystać z tabeli rozpuszczalności soli i wodorotlenków. Warto spojrzeć na dół (zaznaczone na czerwono) co oznaczają literki, bo być może wcześniej korzystałeś z innej tablicy, gdzie T oznaczało TAK rozpuszcza się, a N oznaczało NIE  rozpuszcza się. W tej tabeli substancje rozpuszczalne oznaczamy R, trudno rozpuszczalne T, a N to substancje praktycznie nierozpuszczalne. Ale UWAGA!! To nie wszystko co możesz wyczytać z tej tablicy! W sytuacjach stresowych różne rzeczy mogą się zdarzyć i możesz zapomnieć wartościowości anionu chlorkowego. I co wtedy? Zaglądasz do tej tabeli (zaznaczone na zielono) i już wiesz! Liczba + lub liczba – w indeksie jonów będzie symbolizować wartościowość. A może zapomina Ci się jak wygląda jon amonowy? To też znajdziesz na stronie 3.


#4 Który kwas był mocny? Który metal chciałby się utlenić?


Następna strona jest naszpikowana ważnymi informacjami. Po pierwsze  wzory kwasów!! W razie potrzeby i chwili zwątpienia czy kwas siarkowy(VI) to było H2SO4, czy H2SO3? Nie znam ucznia, który nigdy nie pomylił wzoru kwasów. Matura to nie miejsce na takie błędy. Zanim użyjesz wzoru upewnij się czy jest poprawny. Po drugie stałe dysocjacji kwasów i zasad (zaznaczone na niebiesko). Pamiętaj, że mocniejszy kwas wyprze słabszy z jego związku. Dzięki tej tablicy możesz porównywać moce kwasów. A może zapomniało się jaki odczyn ma amoniak? Znajdziesz go w tablicy po prawej (na górze) i już wiesz, że zaliczamy go do zasad. Zdarzy się również zadanie, do którego będzie potrzebna stała dysocjacji. I w tym zadaniu nie będzie napisane „Ej Ty! Maturzysto! Weź sobie stałą z tablicy!” Nie, Ty sam musisz wiedzieć, że te stałe tu są i musisz wiedzieć kiedy z nich skorzystać. Uważaj na potęgi! Zapisane są małym druczkiem, czasem na +, a czasem na -. Będzie strasznie smutno, jeśli przeoczysz ten minus.

Na pomarańczowo zaznaczono szereg elektrochemiczny wybranych metali. Zazwyczaj metale są ułożone w jednej kolumnie (metale ułożone jeden pod drugim), tutaj rozdzielone na dwie kolumny. Te po lewej są bardziej aktywne, te po lewej mniej. Ważną „granicą” jest wodór. Często mówi się o metalach aktywniejszych od wodoru, czyli tych „nad wodorem”, za to te mniej aktywne od wodoru lezą „pod wodorem”. Jeśli trafi się zadanie z ogniw, to wiedz, że ten metal który jest „wyżej” chciałby się utlenić, a ten który jest „niżej” będzie chciał się zredukować.


#5 UOP – podstawowe narzędzie chemika


Ta strona pewnie już Wam się po nocach śni. Póki co nie trzeba jej pamiętać, ale na studiach chemicznych przychodzi taki czas, że UOP trzeba znać na wyrywki. Spokojnie to jeszcze nie ten czas. Być może do tej pory korzystałaś/korzystałeś z kolorowego układu, z podziałem na metale i niemetale, a ten jest taki smutny czarno-biały. Na to tez mamy sposób. Zobacz, „bor schodzi po schodkach w dół odwiedzić radon” 🙂 . Metale i niemetale oddzielone. Myślę, że każdy maturzysta wie ile z tej strony można jeszcze wyczytać informacji, więc przejdziemy dalej.


#6 Wyłącznie fizyka


Stronę 6 zostawmy fizykom, niech też mają coś dla siebie


#7 Ukryty ważny wzór


Patrzysz na stronę 7 i znowu widzisz wyłącznie fizykę? Przyjrzyj się uważnie tu też znajdzie się coś dla chemika. Równanie Clapeyrona raczej większość uczniów pamięta, ale w razie zaćmienia jest i można się upewnić.


#8 Czego nie lubimy najbardziej? Przeliczania jednostek, a jeszcze delta do tego


Mało kto jednak wie, że w tablicy możemy znaleźć jeszcze więcej przydatnych wzorów, które okazują się potrzebne w momencie, kiedy pojawi się czarna dziura w naszej głowie w wyniku maturalnego stresu. Bardzo przydatnym okazują się wzory na Δ, x1, x2. Wzory te, mogą stać się niezbędne w przypadku rozwiązywania zadań związanych ze stałą chemiczną K. Wtedy na pomoc może przyjść nam właśnie informacja ze strony 8 tablicy maturalnej. Bardzo często zadania proponowane przez CKE sprawdzają naszą umiejętność zamiany jednostek (coraz częściej zdarzają się egzotyczne jednostki jak mega czy nano), w tym przypadku z pomocą przychodzi nam tabela umieszczona na samym dole tej samej – 8 strony. Zaznaczyliśmy ją dla was kolorem zielonym. Wtedy jesteśmy w stanie ogarnąć, że 1Mg to 1×10^6 g i mamy pewność, że nic nie pomyliliśmy (do czego Was wszystkich zachęcamy, nie bójcie się sprawdzać na egzaminie nawet oczywistych dla Was rzeczy).


#9 Magiczne liczby


Często powtarzam moim uczniom, że w chemii jest kilka takich „magicznych liczb”. Kilka z nich znajdziesz na stronie 9. Przede wszystkim te zaznaczone na zielono. Gdy czytasz w treści zadania „warunki normalne” to w głowie powinna pojawić Ci się jedna z tych „magicznych liczb” czyli 22,4 dm3. Dokładniej mówiąc jest to objętość 1 mola gazu w warunkach normalnych. A co to były te warunki normalne? To też znajdziesz na stronie 9. Poniżej zaznaczono na czerwono stałą gazową. UWAGA!! To nie jest błąd w druku. Ta stała gazowa jest po prostu wyrażona w innych jednostkach. Być może na Twoich lekcjach pojawiało się 83,1…? No właśnie i co dalej? Często uczniowie pomijają tę paskudnie dużą jednostkę. To właśnie w niej tkwi ta różnica, jeśli w liczniku tej jednostki mamy m3 i Pa (co w przeliczaniu daje nam J – dżul) to stała ma wartość 8,31, natomiast jeśli użyjemy dm3 i hPa to stała przyjmuje wartość 83,1. Trzeba przeliczyć gramy na unity? To tez nam nie straszne, bo przelicznik znajdziesz w tablicy (zaznaczone na niebiesko). Ups… przecież chcieliśmy gramy, a nie kilogramy. Tu odsyłam do strony 8 tam znajdziesz jak przeliczyć kilogramy na gramy, jeśli w stresie zapomnisz.


#10 Logarytmy mi nie straszne


Jednym z pewniaków maturalnych oprócz redoksów jest pH. Wiemy, że do tego trzeba obliczyć logarytm, ale mamy w ręku tylko kalkulator prosty. Damy radę patrząc na 10 stronę. Tam w tabeli znajdziesz wartości logarytmów dziesiętnych dla liczb od 0,01 do 1, a więcej Ci nie trzeba.

Teraz już wiesz, czego NIE trzeba pamiętać. Masz mnóstwo wolnej pamięci operacyjnej?

Możesz ją zając fabułą kolejnego serialu „spaghetti”, datami urodzin rodziny, albo pamiętać wszystkie możliwe „buildy” w grze. Choć może jednak warto by było zapełnić ją czymś chemicznym?

Ty zdecyduj!!!

 

 

Autor posta

Marta
Zapisz się do newslettera

Otrzymuj powiadomienia o artykułach naukowców.



    Wysyłając formularz oświadczasz, że zapoznałeś się z naszą polityką prywatności i ją akceptujesz.
    Zapisz się do newslettera